ISO 22000 – Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm cho cả chuỗi cung ứng

Lợi ích khi có ISO 22000

• Chứng minh năng lực an toàn thực phẩm với khách hàng: ISO 22000 là cách có hệ thống để đáp ứng yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm của luật (ví dụ Quy định (EC) 852/2004 của EU) và thể hiện điều đó với người mua.
• Bước đệm lên chuẩn GFSI: FSSC 22000 được xây dựng trên ISO 22000. Doanh nghiệp có ISO 22000 chỉ cần bổ sung chương trình tiên quyết chuyên ngành và các yêu cầu bổ sung.
• Nâng HACCP thành hệ thống đầy đủ: tiêu chuẩn bổ sung chính sách, mục tiêu, đánh giá nội bộ, xem xét của lãnh đạo và cải tiến.
• Phù hợp mọi mắt xích: trang trại, thức ăn chăn nuôi, chế biến, kho vận, bán lẻ và bao bì đều áp dụng được.
• Sẵn sàng ứng phó: truy xuất nguồn gốc, chuẩn bị ứng phó sự cố và thu hồi sản phẩm được xây dựng bài bản.

ISO 22000 là gì

ISO 22000 đặt ra yêu cầu để một tổ chức tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào chuỗi thực phẩm lập kế hoạch, vận hành, duy trì và cập nhật hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Tiêu chuẩn gắn kết ba lớp: chương trình tiên quyết (điều kiện vệ sinh nền tảng), nguyên tắc HACCP (kiểm soát mối nguy) và quản lý theo hệ thống (chính sách, mục tiêu, đánh giá nội bộ, xem xét của lãnh đạo, cải tiến).

Phạm vi áp dụng rất rộng, gồm nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông dân, nhà sản xuất nguyên liệu, nhà máy thực phẩm, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, vận tải, kho bãi, nhà cung cấp thiết bị, chất tẩy rửa và bao bì tiếp xúc thực phẩm.

Phiên bản hiện hành là ISO 22000:2018, có sửa đổi năm 2024 liên quan đến biến đổi khí hậu. Bản sửa đổi tiếp theo (ISO/DIS 22000) đã kết thúc bỏ phiếu dự thảo ngày 30/07/2026 và chưa được công bố tại thời điểm cập nhật trang này.

Chứng nhận tự nguyện và cách chọn đúng chuẩn theo người mua

Chứng nhận ISO 22000 là tự nguyện. Luật của nhiều nước yêu cầu doanh nghiệp thực phẩm kiểm soát an toàn thực phẩm, ví dụ EU yêu cầu thủ tục dựa trên nguyên tắc HACCP theo Quy định (EC) 852/2004. ISO 22000 là một cách có hệ thống để đáp ứng yêu cầu đó và chứng minh với khách hàng.

Với nhà bán lẻ lớn yêu cầu chuẩn được GFSI công nhận, lựa chọn phù hợp là FSSC 22000. Đây là chương trình xây dựng trên ISO 22000 và nằm trong danh sách GFSI, trong khi ISO 22000 áp dụng riêng lẻ không thuộc danh sách này. Yêu cầu có thể khác nhau theo khách hàng và thời điểm, vì vậy doanh nghiệp nên trao đổi thêm với nhà nhập khẩu.

Doanh nghiệp nào nên áp dụng ISO 22000

• Nhà máy chế biến thực phẩm, thủy sản, nông sản, đồ uống xuất khẩu.
• Cơ sở sơ chế, đóng gói, kho lạnh, vận tải thực phẩm.
• Nhà sản xuất bao bì, chất tẩy rửa, thiết bị dùng trong ngành thực phẩm.
• Doanh nghiệp đã có HACCP muốn nâng cấp lên hệ thống quản lý đầy đủ, hoặc đang chuẩn bị làm FSSC 22000.

Lộ trình 5 bước đạt chứng nhận

1. Xây dựng hệ thống, gồm phạm vi, chính sách an toàn thực phẩm, chương trình tiên quyết, phân tích mối nguy, kế hoạch kiểm soát (CCP và các biện pháp kiểm soát khác), truy xuất nguồn gốc, chuẩn bị ứng phó sự cố và thu hồi.
2. Vận hành và ghi hồ sơ trong thời gian đủ để chứng minh hệ thống hoạt động thực tế.
3. Đánh giá nội bộ và tổ chức xem xét của lãnh đạo, khắc phục các điểm chưa phù hợp.
4. Đánh giá chứng nhận hai giai đoạn do tổ chức chứng nhận thực hiện. Giai đoạn 1 xem xét tài liệu và mức độ sẵn sàng; giai đoạn 2 đánh giá tại cơ sở về hiệu lực áp dụng.
5. Nhận chứng chỉ, giám sát và tái chứng nhận: theo ISO/IEC 17021-1, chu kỳ chứng nhận là 3 năm, với đánh giá giám sát ít nhất mỗi năm dương lịch một lần.

Chọn tổ chức chứng nhận để chứng chỉ có giá trị quốc tế

• Chứng chỉ do tổ chức chứng nhận cấp, còn ISO chỉ xây dựng tiêu chuẩn.
• Doanh nghiệp nên ưu tiên tổ chức chứng nhận được công nhận cho lĩnh vực hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS). Tại Việt Nam, Văn phòng Công nhận Chất lượng (BoA) là thành viên thỏa ước IAF MLA cho lĩnh vực FSMS.
• Phạm vi ghi trên chứng chỉ cần khớp với hàng hóa thực tế, gồm loại sản phẩm, công đoạn và địa chỉ nhà máy.
• Tra cứu trên IAF CertSearch hoặc hỏi trực tiếp tổ chức chứng nhận, tổ chức công nhận.

Kinh nghiệm để đạt chứng nhận thuận lợi

• Hỏi người mua ngay từ đầu. Nếu họ cần chuẩn GFSI (FSSC 22000, BRCGS, IFS…), hãy thiết kế hệ thống ISO 22000 sẵn sàng cho bước nâng cấp.
• Đầu tư chương trình tiên quyết (vệ sinh, nhà xưởng, kiểm soát động vật gây hại) song song với hồ sơ HACCP.
• Đăng ký phạm vi chứng nhận bao quát các dòng sản phẩm đang xuất khẩu.
• Chuẩn bị đồng thời các yêu cầu của nước nhập khẩu như đăng ký cơ sở, nhãn hàng hóa, dư lượng và kiểm dịch để hồ sơ xuất khẩu được đầy đủ.

Phân biệt ISO 22000 với HACCP và FSSC 22000

Thị trường hay yêu cầu ISO 22000

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Nguồn tham khảo