EUDR – quy định chống phá rừng của EU: mặt hàng, thẩm định, định vị địa lý và lộ trình áp dụng

EUDR là gì và cơ hội cho hàng Việt Nam

EUDR là quy định của EU về sản phẩm không gây phá rừng. Hàng hóa thuộc diện điều chỉnh chỉ được đưa ra thị trường EU hoặc xuất khẩu từ EU khi đáp ứng đồng thời ba điều kiện: không gây phá rừng (không được sản xuất trên đất bị phá rừng hoặc suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020), hợp pháp theo luật nước sản xuất, và có tuyên bố thẩm định (due diligence statement) nộp qua Hệ thống thông tin EUDR.

Ngày 22/05/2025, Ủy ban châu Âu công bố phân loại rủi ro quốc gia theo Quy định thực thi (EU) 2025/1093. Theo Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam thuộc nhóm rủi ro thấp, cùng với Thái Lan, Philippines, Lào, Singapore và Brunei. Tỷ lệ kiểm tra đối với hàng từ nước rủi ro thấp là 1%, so với 3% ở nhóm rủi ro tiêu chuẩn và 9% ở nhóm rủi ro cao. Vì vậy, người mua EU có thêm lý do để ưu tiên nguồn hàng Việt Nam có dữ liệu truy xuất tốt.

Lộ trình áp dụng hiện hành (cập nhật 29/09/2026)

Tính đến thời điểm cập nhật, các nguồn chính thức của EU đều nêu 30/12/2026 là mốc áp dụng gần nhất. Doanh nghiệp nên theo dõi trang EUDR của Ủy ban châu Âu và cổng Access2Markets để cập nhật kịp thời.

Mặt hàng thuộc diện điều chỉnh và thay đổi danh mục năm 2026

Bảy nhóm hàng gốc gồm gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành và gỗ, cùng các sản phẩm được liệt kê trong Phụ lục I (ví dụ sô-cô-la, đồ nội thất, lốp xe). Với Việt Nam, các ngành chịu tác động trực tiếp là cà phê, cao su, gỗ và sản phẩm gỗ, ngoài ra còn có ca cao.

Theo thông báo của Ủy ban châu Âu ngày 13/07/2026, Đạo luật ủy quyền đề xuất các thay đổi sau:

• Đưa ra khỏi danh mục: da sống, da thuộc và sản phẩm da bò; lốp đắp lại; đậu nành làm giống; một số sản phẩm cao su lưu hóa, băng tải, dây curoa; ghế máy bay và ghế ô tô.
• Bổ sung vào danh mục: cà phê hòa tan, một số dẫn xuất dầu cọ và lưỡi bò đông lạnh, áp dụng từ 30/12/2027.
• Làm rõ các trường hợp ngoài phạm vi: mẫu thử nghiệm, phế liệu, hàng đã qua sử dụng và vật liệu đóng gói dùng để chứa hàng.

Doanh nghiệp cà phê hòa tan có thêm thời gian đến cuối năm 2027 để chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu. Đây là khoảng thời gian hữu ích để triển khai bài bản.

Định vị địa lý: dữ liệu nền tảng của cả chuỗi cung ứng

Tuyên bố thẩm định cần có thông tin định vị địa lý của mọi thửa đất nơi sản xuất hàng hóa, kèm ngày hoặc khoảng thời gian sản xuất. Theo Quy định (EU) 2023/1115:

• Thửa đất dùng để sản xuất hàng hóa (trừ gia súc) có diện tích trên 4 ha phải được mô tả bằng đa giác (polygon) với đủ điểm tọa độ bao quanh ranh giới.
• Thửa đất từ 4 ha trở xuống có thể được mô tả bằng một điểm tọa độ.
• Thông tin phải được lưu giữ ít nhất 5 năm để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.

Với cà phê và cao su do nhiều hộ nhỏ trồng phân tán, việc lập bản đồ vùng trồng theo từng hộ và gắn mã lô hàng từ khâu thu mua đến chế biến là khoản đầu tư mang lại lợi ích lâu dài. Dữ liệu này vừa giúp đáp ứng EUDR, vừa phục vụ các chứng nhận bền vững và nâng cao giá trị thương hiệu vùng nguyên liệu.

Trách nhiệm thẩm định và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam

Nghĩa vụ nộp tuyên bố thẩm định thuộc về nhà vận hành, tức bên đưa hàng ra thị trường EU, thường là nhà nhập khẩu. Quy trình thẩm định gồm ba bước: thu thập thông tin, đánh giá rủi ro và giảm thiểu rủi ro. Với hàng từ nước rủi ro thấp như Việt Nam, nhà vận hành được áp dụng thẩm định đơn giản hóa: vẫn phải thu thập đầy đủ thông tin (kể cả định vị địa lý), nhưng thường không cần thực hiện bước đánh giá và giảm thiểu rủi ro, trừ khi có thông tin cho thấy nguy cơ vi phạm.

Sửa đổi năm 2025 còn quy định nhà vận hành hạ nguồn (bên sản xuất từ nguyên liệu đã có tuyên bố thẩm định) chỉ cần lưu số tham chiếu thay vì nộp tuyên bố mới. Doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ là nhà sản xuất sơ cấp ở nước rủi ro thấp được phép nộp một bản khai đơn giản hóa.

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam là nguồn cung cấp dữ liệu then chốt cho người mua EU. Bộ hồ sơ nên chuẩn bị gồm:

• Tệp tọa độ hoặc đa giác của vùng trồng, vùng khai thác (thường ở định dạng GeoJSON), gắn với từng lô hàng.
• Bằng chứng hợp pháp: giấy tờ quyền sử dụng đất, giấy tờ khai thác, hồ sơ lâm sản và hợp đồng thu mua.
• Sơ đồ chuỗi cung ứng từ vùng trồng đến container, với mã lô xuyên suốt.
• Mô tả sản phẩm, mã HS (mã phân loại hàng hóa) và khối lượng khớp với chứng từ thương mại.

Kế hoạch 90 ngày để sẵn sàng trước 30/12/2026

1. Tuần 1–2: rà soát các mã HS xuất sang EU có thuộc Phụ lục I hay không; hỏi nhà nhập khẩu về định dạng dữ liệu họ cần.
2. Tuần 3–6: lập bản đồ vùng nguyên liệu, thu thập tọa độ và đối chiếu với bản đồ che phủ rừng sau ngày 31/12/2020.
3. Tuần 7–10: xây dựng quy trình truy xuất lô hàng, lưu hồ sơ chứng minh tính hợp pháp và đào tạo bộ phận thu mua.
4. Tuần 11–13: chạy thử một lô hàng mẫu cùng người mua và hoàn thiện quy trình theo phản hồi.

Doanh nghiệp gỗ đã có chứng nhận FSC (Hội đồng Quản lý Rừng) có thể tận dụng hệ thống kiểm soát nguồn gỗ sẵn có; FSC cũng đã ra mắt Mô-đun quy định (Regulatory Module) tự nguyện để hỗ trợ đáp ứng EUDR. Chi tiết có tại bài lộ trình FSC chuỗi hành trình. Quy định và hướng dẫn có thể tiếp tục được điều chỉnh, vì vậy doanh nghiệp nên kiểm tra lại với nhà nhập khẩu và nguồn chính thức của EU trước mỗi mùa vụ.

Câu hỏi thường gặp

Xem thêm

Nguồn tham khảo